Hướng Dẫn Kỹ Thuật Bao Bì Thực Phẩm Đống Thị Anh Đào, Ebook Kỹ Thuật Bao Bì Thực Phẩm: Phần 2

Phần 1 Kỹ thuật bao bì thực phẩm của Đống Thị Anh Đào gồm nội dung 4 chương đầu Tài liệu, bao gồm: Giới thiệu về bao bì thực phẩm, chức năng của bao bì thực phẩm – phân loại bao bì thực phẩm, nhãn hiệu thực phẩm, mã số mã vạch.

Đang xem: Kỹ thuật bao bì thực phẩm đống thị anh đào

*

2 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC BAÙCH KHOA Ñoáng Thò Anh Ñaøo KYÕ THUAÄT BAO BÌ THÖÏC PHAÅM NHAØ XUAÁT BAÛN ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH – 2005 7 Lôøi noùi ñaàu Bao bì ñaõ ñöôïc söû duïng phoå bieán ñeå chöùa ñöïng taát caû caùc loaïi haøng hoùatrong quaù trình baûo quaûn, vaän chuyeån, phaân phoái vaø kieåm tra. Bao bì coù taùcduïng baûo veä chaát löôïng haøng hoùa töø khi saûn xuaát, ñeán trao ñoåi thöông maïi vaøtieâu thuï, mang laïi söï traät töï, hieäu quaû kinh teá vaø theå hieän söï tieán boä cuûa xaõ hoäi.Töø nhöõng vaät chöùa ñöïng thoâ sô thôøi xöa, khoa hoïc kyõ thuaät phaùt trieån nhieàuphöông phaùp ñoùng goùi töông öùng vôùi loaïi vaät lieäu bao bì, taïo neân nhieàu loaïibao bì ñaùp öùng yeâu caàu ngaøy caøng cao cuûa xaõ hoäi. Coâng nghieäp bao bì hìnhthaønh vaø ñöôïc chia thaønh nhieàu lónh vöïc theo ñoái töôïng ñöôïc bao goùi, trong ñoùthöïc phaåm laø moät ñoái töôïng quan troïng. Vì vaäy maø kyõ thuaät bao bì ñöôïc phaùtbieåu laø traùi tim cuûa coâng ngheä thöïc phaåm, laø nhaân toá laøm neân chaát löôïng thöïcphaåm, vì chính söï phaùt trieån cuûa kyõ thuaät bao bì ñaõ taùc ñoäng ñeán söï phaùt trieåncuûa ngaønh coâng ngheä thöïc phaåm. Coâng ngheä Bao bì – Ñoùng goùi Thöïc phaåm laø moân hoïc cô sôû cuûa ngaønhCoâng ngheä Thöïc phaåm, Khoa Coâng ngheä Hoùa hoïc Tröôøng Ñaïi hoïc Baùch khoa -Ñaïi hoïc Quoác gia TPHCM. Moân hoïc naøy ñaõ ñöôïc PGS-TS Nguyeãn Xích Lieân quan taâm töø nhöõng naêm1980. Neáu khoâng coù bao bì ñuùng quy caùch hoaëc chaát löôïng bao bì keùm .thì haàuheát saûn phaåm thöïc phaåm sau cheá bieán bò giaûm chaát löôïng nhanh choùng, bò höhoûng, khoâng ñaûm baûo veä sinh an toaøn söùc khoûe cho ngöôøi tieâu duøng vì bò nhieãmbaån, chaát ñoäc haïi vaø vi sinh vaät moät caùch deã daøng. Haøng hoùa khoâng theå tieâuduøng vaø xuaát khaåu, haïn cheá nghieâm troïng söï phaùt trieån kinh teá cuûa ñaát nöôùc.Do ñoù, ngaønh kyõ thuaät bao bì thöïc phaåm caàn phaûi ñöôïc quan taâm phaùt trieån vaøgiaûng daïy gaén lieàn vôùi ngaønh coâng ngheä thöïc phaåm. PGS-TS Nguyeãn Xích Lieân ñaõ raát quan taâm, thu thaäp taøi lieäu, môû moânhoïc Kyõ thuaät bao bì thöïc phaåm ñaàu tieân cho ngaønh Coâng ngheä thöïc phaåm ôû caùctænh phía Nam, nhaèm muïc tieâu truyeàn ñaït kieán thöùc cô sôû thieát yeáu cho sinh vieânvaø caùn boä kyõ thuaät cuûa ngaønh, ñeå kòp thôøi nhaän thöùc vaø naâng cao ngaønh cuõngnhö kinh teá nöôùc nhaø. KYÕ THUAÄT BAO BÌ THÖÏC PHAÅM ñöôïc bieân soan theo ñeà cöông moân hoïc“Coâng ngheä Bao bì – Ñoùng goùi Thöïc phaåm, Khoa Hoùa Tröôøng Ñaïi hoïc Baùchkhoa – Ñaïi hoïc Quoác gia TPHCM. Vôùi noäi dung: – Phaân tích vai troø quan troïng cuûa bao bì trong baûo quaûn thöïc phaåm: ñaûm baûo, oån ñònh chaát löôïng saûn phaåm sau quaù trình cheá bieán, giôùi thieäu saûn phaåm vôùi khaùch haøng vaø tính tieän duïng trong phaân phoái, kieåm tra, quaûn lyù vaø tieâu duøng. – Caáu taïo bao bì ñeå ñaït ñöôïc giaûi phaùp höõu ích cho söï tieän duïng vaø ñaït yeâu caàu chaát löôïng,8 – Phöông phaùp ñoùng bao bì saûn phaåm phuï thuoäc vaøo vaät lieäu bao bì ñaõ choïn vaø qui moâ saûn xuaát. Chaân thaønh tri aân PGS.TS Nguyeãn Xích Lieân trong suoát quaù trình cuønglaøm vieäc vôùi thaày, toâi ñaõ hoïc hoûi, söû duïng vaø phaùt trieån caùc yù töôûng chuyeânmoân ñeå coù theå xuaát baûn cuoán saùch naøy. Chaân thaønh caûm ôn Boä moân Coâng ngheä Thöïc phaåm ñaõ hoã trôï cho toâihoaøn thaønh cuoán saùch naøy. KYÕ THUAÄT BAO BÌ THÖÏC PHAÅM laàn ñaàu xuaát baûn chaéc chaén khoâng theåtraùnh khoûi thieáu soùt, raát mong ñöôïc söï goùp yù cuûa quí ñoàng nghieäp, ñoäc giaû ñeåtrong laàn taùi baûn cuoán saùch ñöôïc hoaøn thieän hôn. Moïi yù kieán ñoùng goùp xin lieân heää: Boä moân Coâng ngheä Thöïc phaåm – KhoaCoâng ngheä Hoùa hoïc, Tröôøng Ñaïi hoïc Baùch khoa – Ñaïi hoïc Quoác gia TPHCM;268 Lyù Thöôøng Kieät, Q.10, TP HCM. Ñieän thoaïi: (08) 8 646 251 PGS. TS Ñoáng Thò Anh Ñaøo 3 MUÏC LUÏCLÔØI NOÙI ÑAÀU 7Chöông 1GIÔÙI THIEÄU VEÀ BAO BÌ THÖÏC PHAÅM 9 1.1 Moái quan heä giöõa bao bì vaø chaát löôïng thöïc phaåm 9 1.2 Ñònh nghóa bao bì thöïc phaåm 13 1.3 Lòch söû phaùt trieån cuûa bao bì vaø kyõ thuaät bao bì thöïc phaåm 16 1.4 Moái quan heä giöõa bao bì thöïc phaåm vaø söï phaùt trieån cuûa xaõ hoäi 27 1.5 Xu höôùng bao bì hieän nay cuûa theá giôùi ñoái vôùi bao bì thöïc phaåm 28Chöông 2 CHÖÙC NAÊNG CUÛA BAO BÌ THÖÏC PHAÅM – PHAÂN LOAÏI BAO BÌ THÖÏC PHAÅM 33 2.1 Chöùc naêng 33 2.2 Phaân loaïi 46 2.3 Yeâu caàu bao bì cuûa thöïc phaåm xuaát khaåu vaø noäi tieâu 51Chöông 3 NHAÕN HIEÄU THÖÏC PHAÅM 56 3.1 Vai troø cuûa nhaõn hieäu thöïc phaåm 56 3.2 Noäi dung ghi nhaõn baét buoäc 58 3.3 Noäi dung ghi nhaõn khuyeán khích 65 3.4 Trình baøy caùc noäi dung ghi nhaõn baét buoäc 65 3.5 Xaùc nhaän caùc ñaëc tính cuûa thöïc phaåm 66 3.6 Nhöõng quy ñònh veà dieän tích phaàn chính cuûa nhaõn (PDP) 71Chöông 4 MAÕ SOÁ MAÕ VAÏCH 75 4.1 Lòch söû phaùt trieån maõ soá maõ vaïch (MSMV) 754 4.2 Hieäu quaû EAN quoác teá vaø öùng duïng vaøo caùc ngaønh 76 4.3 Toå chöùc EAN Vieät Nam (EAN-VN) vaø aùp duïng coâng ngheä MSMV ôû Vieät Nam 77 4.4 Ñaëc ñieåm cuûa maõ soá maõ vaïch (MSMV) 77 4.5 Caáu taïo MSMV EAN-13 vaø EAN-8 cuûa haøng hoùa baùn leû 79 4.6 Caáu taïo maõ soá maõ vaïch cuûa haøng hoùa phaân phoái hay ñôn vò göûi ñi 84Chöông 5 BAO BÌ GIAÁY – BAO BÌ VAÄN CHUYEÅN HAØNG HOÙA 96 5.1 Giôùi thieäu bao bì vaän chuyeån haøng hoùa 96 5.2 Caáu taïo bao bì giaáy – öùng duïng 98 5.3 Giaáy bìa gôïn soùng – caáu taïo bao bì vaän chuyeån 103 5.4 Quy caùch cuûa bao bì vaän chuyeån 108Chöông 6 BAO BÌ THUÛY TINH 115 6.1 Ñaëc tính chung cuûa thuûy tinh 115 6.2 Thuûy tinh silicat 117 6.3 Nguyeân lieäu vaø phoái lieäu trong saûn xuaát thuûy tinh bao bì trong coâng nghieäp thöïc phaåm 117 6.4 Quy trình coâng ngheä saûn xuaát thuûy tinh 126 6.5 Tính chaát vaät lyù cuûa bao bì thuûy tinh 127 6.6 Naép bao bì thuûy tinh 133Chöông 7 BAO BÌ KIM LOAÏI 139 7.1 Söï phaùt trieån vaø tính chaát cuûa bao bì kim loaïi 139 7.2 Phaân loaïi bao bì kim loaïi 140 7.3 Coâng ngheä cheá taïo theùp traùng thieác 142 7.4 Quy trình coâng ngheä cheá taïo lon ñöïng thöïc phaåm 149 7.5 Vec-ni baûo veä lôùp thieác 163 7.6 AÊn moøn hoùa hoïc 165 5 7.7 Bao bì nhoâm 168Chöông 8 BAO BÌ PLASTIC 179 8.1 Ñaëc ñieåm chung cuûa plastic 179 8.2 Caùc loaïi plastic laøm bao bì thöïc phaåm 181 8.3 Polyethylene – PE 182 8.4 Caùc loaïi PE ñoàng truøng hôïp 187 8.5 Polypropylene – PP 189 8.6 Oriented Polypropylen – OPP 194 8.7 Polyvinylchloride – PVC 194 8.8 Polyvinyli dene chloride (PVDC) 197 8.9 Ethylene vinyl alcohol (EVOH) 199 8.10 Polyethylene terephthalate (PET) 200 8.11 Polyamide 204 8.12 Polycarbonat (PC) 206 8.13 Polystyrene (PS) 207 8.14 So saùnh ñaëc tính cuûa moät soá loaïi plastic laøm bao bì thöïc phaåm 209 8.15 Ionomer 218 8.16 Cellophane 220 8.17 Nguyeân taéc cheá taïo bao bì plastic – ñoùng thöïc phaåm vaøo bao bì 220Chöông 9 BAO BÌ GHEÙP NHIEÀU LÔÙP 238 9.1 Giôùi thieäu – ñaëc tính – caáu truùc 238 9.2 Phöông phaùp ñoùng bao bì tetra pak (bao bì tetra brik) 242Chöông 10 AN TOAØN VEÄ SINH BAO BÌ THÖÏC PHAÅM 249 10.1 Chaát löôïng bao bì thöïc phaåm 249 10.2 Kyù hieäu taùi cheá caùc loaïi bao bì plastic 2516 10.3 Tieâu chuaån an toaøn veä sinh vaät lieäu cheá taïo thieát bò vaø bao bì 252 10.4 Phaåm maøu in aán bao bì 260 10.5 Veä sinh chai loï taùi söû duïng 261 10.6 Bao bì bioplastic giaûm oâ nhieãm moâi tröôøng 262Taøi lieäu tham khaûo 268 9 Chöông 1 GIÔÙI THIEÄU VEÀ BAO BÌ THÖÏC PHAÅM1.1 MOÁI QUAN HEÄ GIÖÕA BAO BÌ VAØ CHAÁT LÖÔÏNG THÖÏC PHAÅM Thöïc phaåm (TP) ñöôïc ñöa vaøo cô theå ngöôøi qua con ñöôøng tieâu hoùa nhaèmmuïc ñích giuùp cho cô theå phaùt trieån vaø taïo naêng löôïng cho caùc hoaït ñoäng. Ñoâikhi cuõng coù nhöõng loaïi TP chæ nhaèm ñaùp öùng sôû thích aên uoáng cuûa moät soá ngöôøimaø khoâng coù taùc duïng boå döôõng. Thöïc phaåm raát phong phuù, ña daïng veà nguoànnguyeân lieäu, phöông phaùp xöû lyù cheá bieán, vaø maãu maõ. Do ñoù, moãi loaïi thöïcphaåm coù moät ñaëc tính rieâng vaø luoân luoân ñöôïc theå hieän bôûi caùc maët sau ñaây: Dinh döôõng Bao goàm caùc thaønh phaàn: nöôùc, protein, axit amin, tinh boät ñöôøng khöû,lipit, vitamin, khoaùng, cellulose, polysaccharit,… Tuø y theo nguoàn nguyeâ n lieäu, phöông phaù p cheá bieán maø thöïc phaå mchöù a nhöõ ng thaøn h phaà n dinh döôõ ng chuû yeá u khaùc nhau. Ví duï: thöïc phaåmtöø rau quaû seõ coù thaø nh phaà n gluxit nhö tinh boät ñöôøn g khöû, khoaùn g,cellulose vaø vitamin cao hôn; thöï c phaåm töø nguoàn ñoä ng vaät coù haøm löôï ngprotein vaø axit amin cao, vaø coù theå haøm löôïn g lipit cuõn g raát cao, cung caápnhöõn g axit beùo cao khoân g no raát caàn thieát cho nhöõ ng hoaït ñoän g cuûa cô theångöôøi. Caùc thaønh phaàn khoaùng trong thöïc phaåm nhö Na, K, Ca, Mg, Mn, Fe, Cu,Zn, Se… raát caàn thieát ñoái vôùi cô theå. Thöïc phaåm dinh döôõng laø thöïc phaåm coù chöùa phaàn lôùn caùc thaønh phaànmang tính dinh döôõng töø nguoàn nguyeân lieäu, vaø caùc thaønh phaàn naøy khoâng bòbieán ñoåi ñaëc tính hoaëc chæ bieán ñoåi moät phaàn. An toaøn veä sinh Tính an toaøn veä sinh cuûa thöïc phaåm bao haøm yù nghóa: thöïc phaåm khoâng10gaây ñoäc haïi caáp tính cuõng nhö maõn tính cho ngöôøi söû duïng. Caùc ñoäc toá coù nguoàngoác hoùa hoïc hoaëc vi sinh töø nguoàn nguyeân lieäu ban ñaàu, hay ñöôïc taïo ra trongquaù trình cheá bieán phaûi ñöôïc loaïi tröø ñeán möùc thaáp hôn giôùi haïn cho pheùptöông öùng vôùi töøng loaïi thöïc phaåm. Trong quaù trình baûo quaûn phaân phoái saûnphaåm cuõng phaûi ñaûm baûo tính an toaøn veä sinh. Saûn phaåm thöïc phaåm coù theå bò hö hoûng, giaûm chaát löôïng maát ñi söï antoaøn ñoái vôùi ngöôøi tieâu duøng do nhieàu nguyeân nhaân: – Vi sinh vaät nhieãm vaøo thöïc phaåm trong quaù trình cheá bieán, ñoùng bao bì, töø bao bì nhieãm vaøo thöïc phaåm hoaëc töø moâi tröôøng thoâng qua bao bì ñi vaøo saûn phaåm. – Taùc nhaân vi sinh vaät seõ taêng sinh khoái treân moâi tröôøng thöïc phaåm, söû duïng vaø laøm bieán ñoåi caùc chaát dinh döôõng coù trong thöïc phaåm, ñoàng thôøi sinh ra ñoäc toá gaây maát giaù trò caûm quan, giaûm nhanh thaønh phaàn dinh döôõng vaø taïo ra caùc ñoäc toá coù theå gaây beänh caáp tính hoaëc maõn tính cho ngöôøi söû duïng. Caùc kim loaïi naëng nhö As, Hg, Pb, Sb… töø bao bì, vaät lieäu polime; chaátmaøu toång hôïp höõu cô hay voâ cô ñeå nhuoäm maøu vaø in leân bao bì, töø bao bì kimloaïi bò aên moøn, hoaëc töø caùc monomer höõu cô, caùc chaát phuï gia trong quaù trìnhcheá taïo plastic, nhieãm vaøo thöïc phaåm ñeàu coù theå gaây ngoä ñoäc maõn tính chongöôøi söû duïng thöïc phaåm. Caûm quan Tính chaát caûm quan bao goàm caáu truùc, traïng thaùi, maøu saéc, muøi vò saûnphaåm, cuõng chính laø caùc ñaëc tính ñeå taïo neân moät daùng veû myõ quan cho thöïcphaåm; taïo neân khaåu vò ñaëc tröng thích hôïp cho ñoái töôïng tieâu duøng. Nhieäm vuï cuûa ngaønh coâng ngheä thöïc phaåm laø nghieân cöùu cheá bieán, taïoneân saûn phaåm thöïc phaåm ñaït chaát löôïng. Thöïc phaåm ñaït chaát löôïng laø saûn phaåm thöïc phaåm ñaït ñöôïc caùc möùc tieâuchuaån veà dinh döôõng, an toaøn veä sinh vaø caûm quan. Thöïc phaåm ñaït tieâu chuaån dinh döôõng coù nghóa laø ñaït moät soá chæ tieâudinh döôõng ñuùng vôùi chuûng loaïi thöïc phaåm ñoù ñaõ coâng boá hoaëc ñaõ ñaït quyñònh cuûa Boä Y teá nhö tröôøng hôïp saûn phaåm söõa boät dinh döôõng cho treû em vaøngöôøi bình thöôøng phaûi ñaït haøm löôïng protein: 20 ÷ 40% troïng löôïng boät söõa,carbonhydrat khoaûng 40-50%, lipid: 14 ÷ 25% vaø ñaït haøm löôïngCa2+ ≥ 700 mg/100g boät söõa. Neáu nhöõng thaønh phaàn chính cuûa moät loaïi söõaboät khoâng ñaït trong giôùi haïn caùc chæ tieâu cuûa loaïi söõa qui ñònh ñaõ neâu thì xemnhö saûn phaåm khoâng ñaït chaát löôïng veà maët dinh döôõng. 11 Haøm löôïng caùc chaát/100g söõa (%) Taïo naêng Thaønh phaàn Söõa boät khoâng beùo giaøu Ca Söõa Ensure dinh döôõng löôïng dinh döôõng (daønh cho ngöôøi töø 18 ñeán 50 tuoåi) cho ngöôøi giaø, beänh (%) Protein 33,3 15,9 14,4 Carbonhydrat 53,9 56,6 53,1 Beùo 0,8 15,9 32,5 Ca 2000mg ≈ 2 0,28 0,16 Mg 110mg ≈ 0, 11 0,05 Neáu söõa khoâng beùo coù haøm löôïng chaát beùo >0,8% thì bò xem nhö khoângñaït veà chaát löông dinh döôõng. Ñeå ñaït tieâu chuaån an toaøn veä sinh saûn phaåm söõa boät phaûi coù haøm aåmkhoaûng 3, 5 ÷ 5% ñeå traùnh hö hoûng chaát beùo, vaø traùnh söï xaâm nhaäp cuûa O2cuõng nhö hôi nöôùc vaøo söõa seõ gaây neân söï oxy hoùa chaát beùo, traùnh nhieãm visinh vaät töø beân ngoaøi vaøo hoaëc vi sinh vaät tieàm aån trong söõa sinh ñoäc toá trongsaûn phaåm, coù theå gaây beänh. Tieâu chuaån caûm quan cuûa saûn phaåm ñöôïc theå hieän qua caùc chæ tieâu nhö:haït boät söõa mòn, xoáp, khoâng voùn cuïc, coù muøi thôm ñaëc tröng, vò beùo ñaëc tröngcuûa söõa, söõa coù theå coù vò ngoït do phoái troän moät löôïng ñöôøng. Trong coâng nghieäp cheá bieán thöïc phaåm, caùc loaïi saûn phaåm ñeàu ñöôïc saûnxuaát theo moät quy trình chung nhö hình 1.1. Chaát löôïng toaøn phaàn cuûa moät saûn phaåm thöïc phaåm cheá bieán ñöôïc quyeátñònh töø söï löïa choïn nguyeân lieäu, phuï lieäu, töøng giai ñoaïn xöû lyù cheá bieán vaøñoùng bao bì. Nguyeân lieäu ñöôïc löïa choïn theo tieâu chuaån ñaõ ñaët tröôùc, qua caùc giai ñoaïnxöû lyù, cheá bieán, cuoái cuøng hoaøn taát quaù trình saûn xuaát cho ra saûn phaåm bôûi coângñoaïn tieät truøng vaø ñoùng bao bì (theo ñöôøng c), hoaëc coù theå ñöôïc ñoùng bao bì roàithanh truøng (theo ñöôøng d), hoaëc cuõng coù loaïi saûn phaåm ñöôïc keát thuùc quaù trìnhsaûn xuaát baèng coâng ñoaïn ñoùng bao bì (theo ñöôøng e). Saûn phaåm thöôøng ñöôïcbaûo oân (theo ñöôøng g) vaø ñöôïc ñoùng bao bì ngoaøi (bao bì ñôn vò göûi ñi) thaønhtöøng khoái kieän lôùn hoaëc ñöôïc ñoùng bao bì ngoaøi ngay maø khoâng qua giai ñoaïnbaûo oân (theo ñöôøng f). Sau ñoù töøng kieän haøng ñöôïc nhaäp kho (taøng tröõ) chôøphaân phoái ñeán cöûa haøng, sieâu thò vaø ngöôøi tieâu duøng.12 Hình 1.1: Quy trình chung cheá bieán thöïc phaåm Qua töøng coâng ñoaïn xöû lyù, cheá bieán cuûa quy trình saûn xuaát, baùn thaønhphaåm coù theå ñöôïc chöùa ñöïng trong nhöõng vaät chöùa ñöïng ñeå chôø coâng ñoaïncheá bieán tieáp theo löôïng chöùa ñöïng khoâng caàn ño löôïng chính xaùc. Nhöõng vaätchöùa ñöïng naøy chính laø nhöõng boàn chöùa, thau, roå, soït, khay, maâm… coù naépche ñaäy hoaëc khoâng, tuøy theo yeâu caàu kyõ thuaät – chuùng khoâng phaûi laø bao bì. Taïi coâng ñoaïn ñoùng bao bì, thaønh phaåm coù theå ñöôïc qua thieát bò ñònhlöôïng vaø ñoùng vaøo töøng bao bì vôùi khoái löôïng nhaát ñònh ñoàng ñeàu nhau vaøchính xaùc cho töøng saûn phaåm hoaøn taát (baèng maùy thieát bò töï ñoäng, baùn töï ñoänghoaëc thuû coâng). – Coâng ñoaïn naøy nhaèm muïc ñích duøng bao bì baûo quaûn thaønh phaåm, ñaûmbaûo chaát löôïng thaønh phaåm sau khi ra khoûi quy trình cheá bieán saûn xuaát. Vaätlieäu, caáu truùc bao bì vaø phöông phaùp ñoùng bao bì coù moái lieân heä chaët cheõnhau. Ñoàng thôøi söï trang trí nhöõng thoâng tin cuûa bao bì cuõng ñöa ñeán giaù tròcaûm quan thu huùt cao cuûa saûn phaåm. – Vieäc ñoùng bao bì ngoaøi nhaèm muïc ñích saép xeáp thöù lôùp saûn phaåm thaønhtöøng khoái, kieän coù khoái löôïng, soá löôïng lôùn ñeå thuaän tieän löu kho, deã daøngtrong kieåm tra soá löôïng chuûng loaïi vaø chuyeân chôû phaân phoái ñeán caùc ñaïi lyù, 13sieâu thò, cöûa haøng. Beân caïnh ñoù, bao bì ngoaøi coøn coù muïc ñích baûo quaûn saûnphaåm, cuõng nhö bao bì cuûa töøng saûn phaåm, khoâng bò raùch vôõ do va chaïm côhoïc trong luùc chuyeân chôû boác dôõ haøng. Toùm laïi, kyõ thuaät bao bì saûn phaåm thöïc phaåm bao goàm: söï bao boïc töøngsaûn phaåm vaø ñoùng bao bì ngoaøi (bao bì ñôn vò göûi ñi), laø moät trong nhöõngnhaân toá chính quyeát ñònh chaát löôïng toaøn phaàn cuûa saûn phaåm thöïc phaåm cheábieán coâng nghieäp.1.2 ÑÒNH NGHÓA BAO BÌ THÖÏC PHAÅM (Theo quyeát ñònh cuûa Toång cuïc Tieâu chuaån Ño löôøng Chaát löôïng soá 23TÑC/QÑ ngaøy 20 thaùng 2 naêm 1995). Ñònh nghóa: Bao bì laø vaät chöùa ñöïng, bao boïc thöïc phaåm thaønh ñôn vò ñeåbaùn. Bao bì coù theå bao goàm nhieàu lôùp bao boïc, coù theå phuû kín hoaøn toaøn haychæ bao boïc moät phaàn saûn phaåm. Bao bì phaûi ñaûm baûo chaát löôïng cho saûn phaåm, coù theå phaân phoái, löu kho,kieåm tra vaø thöông maïi… moät caùch thuaän lôïi. Coù theå noùi raèng bao bì TP ñöôïc yeâu caàu moät caùch nghieâm khaéc veà caáutaïo vaø chaát löôïng thoâng tin (caáu taïo gaén lieàn vôùi phöông phaùp ñoùng bao bì). Hình 1.2: Caùc daïng bao bì Hình 1.2 giôùi thieäu caùc daïng bao bì cuûa ñôn vò saûn phaåm.1.2.1 Bao bì kín Nhöõng bieåu töôïng cho bao bì kín hoaøn toaøn (H.1.2a,b).14 Loaïi H.1.2a: bao bì kín moät lôùp bao bì. Loaïi H.1.2b: bao bì kín nhieàu lôùp. Loaïi H.1.2g,h: bieåu töôïng cho saûn phaåm ñöôïc bao goùi nhieàu lôùp bao bì,vôùi bao bì bao goùi tröïc tieáp thöïc phaåm laø bao bì kín hoaøn toaøn vaø caùc saûnphaåm ñöôïc saép xeáp thaønh kieän lôùn trong caùc bao bì khoâng kín. Bao bì kín chöùa ñöïng saûn phaåm laøm nhieäm vuï ngaên caùch khoâng gianchung quanh vaät phaåm thaønh hai moâi tröôøng (H.1.3): • Moâi tröôøng beân trong bao bì: laø khoaûng khoâng gian tieáp xuùc tröïc tieáp vôùi thöïc phaåm. • Moâi tröôøng beân ngoaøi: laø khoâng gian beân ngoaøi bao bì, seõ hoaøn toaøn khoâng tieáp xuùc vôùi thöïc phaåm trong tröôøng hôïp bao kín (H.1.3). Bao bì kín ngaên caùch moâi tröôøng ngoaøi khoâng theå xaâm nhaäp vaøo moâitröôøng beân trong chöùa thöïc phaåm nhaèm ñaûm baûo chaát löôïng thöïc phaåm khoângbò bieán ñoåi trong suoát thôøi haïn baûo quaûn.Hình 1.3: Bao bì chia moâi tröôøng thaønh hai phaàn: moâi tröôøng beân trong bao bì vaø moâi tröôøng beân ngoaøi bao bì Loaïi bao bì kín hoaøn toaøn ñöôïc duøng bao boïc nhöõng loaïi thöïc phaåm cheábieán coâng nghieäp, ñeå ñaûm baûo chaát löôïng saûn phaåm sau quaù trình saûn xuaátvaø trong suoát thôøi gian löu haønh treân thò tröôøng, cho ñeán tay ngöôøi tieâu duøng.Bao bì bao goùi tröïc tieáp thöïc phaåm laø loaïi bao bì kín moät lôùp seõ tieän lôïi, ñaïthieäu quaû kinh teá cao trong coâng ñoaïn ñoùng bao bì (vì tieát kieäm ñöôïc thôøigian, coâng söùc vaø töï ñoäng deã daøng). Nhöng thoâng thöôøng moät lôùp bao bì chæcaáu taïo baèng moät loaïi vaät lieäu thì khoâng ñaûm baûo ñoä kín hoaøn toaøn do moãiloaïi vaät lieäu ñeàu coù khuyeát ñieåm. Do ñoù bao bì moät lôùp thöôøng ñöôïc caáu taïodaïng gheùp cuûa nhieàu loaïi vaät lieäu ñeå khaéc phuïc khuyeát ñieåm cuûa töøng loaïivaät lieäu rieâng leû. 151.2.2 Bao bì hôû (hay chæ bao boïc moät phaàn saûn phaåm) (H.1.2c,d,e,f) Loaïi H.1.2c,d,e,f: bieåu töôïng cho daïng bao bì hôû, thaønh phaåm ñöôïc tieápxuùc vôùi moâi tröôøng ngoaøi. Loaïi H.1.2c,d,f laø loaïi bao bì hôû chæ goàm moät lôùp bao bì. Loaïi H.1.2e: bieåu töôïng cho bao bì hôû goàm hai lôùp bao bì. Bao bì hôû goàm coù hai daïng: – Bao bì hôû bao goùi tröïc tieáp loaïi rau quaû hoaëc haøng hoùa töôi soáng, caùcloaïi thöïc phaåm khoâng baûo quaûn laâu, hoaëc cheá bieán aên ngay. Caùc loaïi rau, hoa,quaû töôi sau thu hoaïch, chöa cheá bieán thì vaãn coøn hoâ haáp vaø caàn ñöôïc duy trìquaù trình hoâ haáp hieáu khí moät caùch thích hôïp (coù ñieàu chænh), ñeå coù theå keùodaøi thôøi gian baûo quaûn saûn phaåm trong quaù trình chuyeân chôû tôùi nôi söû duïng,thì bao bì bao ñeå ñoùng goùi rau quaû töôi ñöôïc laøm baèng vaät lieäu coù khaû naêngthaám ñöôïc hôi nöôùc, O2 , CO2 . Ngöôøi ta coù theå ñuïc loã treân bao bì ñeå thoaùtkhí CO2 , hôi nöôùc vaø cung caáp O2 ôû möùc ñoä caàn thieát cho rau quaû töôi; duytrì ñöôïc quaù trình hoâ haáp hieáu khí, traùnh khoâng xaûy ra quaù trình hoâ haáp yeámkhí gaây hö hoûng rau quaû töôi. – Bao bì hôû coøn coù theå laø lôùp bao bì boïc beân ngoaøi lôùp bao bì chöùa ñöïngtröïc tieáp thöïc phaåm, coù nhieäm vuï quan troïng laø taïo söï xeáp khoái saûn phaåm ñeåthuaän tieän, an toaøn trong vaän chuyeån, phaân phoái, kieåm tra, löu kho. Ví duï: caùcloaïi bao bì vaän chuyeån daïng thuøng khoái chöõ nhaät, baèng bìa cöùng gôïn soùng, caùckeùt baèng plastic ñöïng chai nöôùc giaûi khaùt, bia. Ñoái vôùi caùc loaïi thöïc phaåm khoâng ñöôïc cheá bieán theo qui moâ coângnghieäp, hoaëc nhöõng thöùc aên thöùc uoáng ñöôïc bao goùi saün chæ coù theå tieâu duøngtrong voøng 24 giôø, thì bao bì cuûa chuùng khoâng thuoäc phaïm vi qui ñònh trongñònh nghóa bao bì treân ñaây. Tính chaát bao bì kín hay hôû ñöôïc quyeát ñònh bôûi vaät lieäu laøm bao bì, vaøphöông phaùp ñoùng saûn phaåm vaøo bao bì, caùch gheùp kín caùc mí cuûa bao bì. Vaätlieäu cuûa bao bì kín phaûi ñaùp öùng tính choáng thaám taát caû caùc yeáu toá töø moâitröôøng beân ngoaøi cuõng nhö beân trong bao bì: – Söï xaâm nhaäp cuûa khoâng khí, oxy, CO2, hôi nöôùc, nöôùc, caùc loaïi khí hôi,muøi höông, chaát beùo… Phöông phaùp ñoùng saûn phaåm vaøo bao bì, kieåu daùng bao bì, caùch haøn gheùpmí bao bì laïi phuï thuoäc vaät lieäu bao bì ñöôïc choïn.161.3 LÒCH SÖÛ PHAÙT TRIEÅN CUÛA BAO BÌ VAØ KYÕ THUAÄT BAO BÌ THÖÏC PHAÅM1.3.1 Lòch söû phaùt trieån vaät lieäu bao bì Lòch söû bao bì thöïc phaåm ñaõ noùi leân söï tieán boä cuûa coâng ngheä thöïc phaåmcuøng vôùi coâng ngheä vaät lieäu laøm bao bì, ñoàng thôøi phaûn aûnh söï phaùt trieån cuûaxaõ hoäi loaøi ngöôøi qua caùc thôøi kyø. Thöïc phaåm maø chuùng ta ñang söû duïng haøng ngaøy coù nguoàn nguyeân lieäuxuaát xöù töø nhieàu vuøng ñaát, nhieàu quoác gia treân theá giôùi vaø ñöôïc xöû lyù cheá bieántheo söï keát hôïp phong thaùi cuûa nhieàu neàn vaên hoùa khaùc nhau vaø bieán ñoåi theosöï phaùt trieån cuûa xaõ hoäi. Bao bì thöïc phaåm coù moät trong caùc chöùc naêng quantroïng laø chöùa ñöïng vaø baûo quaûn chöùa thöïc phaåm, neân ñaõ gaén lieàn vôùi nhu caàusinh hoaït aên uoáng cuûa con ngöôøi theo töøng thôøi kyø. Töø thôøi kyø ñoà ñaù, vaät chöùa ñöïng thöùc aên thöùc uoáng chính laø nhöõng khuùcgoã roãng, nhöõng quaû baàu bí ñaõ ñeå khoâ, voû soø oác. Sau ñoù con ngöôøi ñaõ bieát duøngmoät soá boä phaän cuûa thuù röøng ñeå laøm vaät chöùa ñöïng nhö: da, xöông, söøng…,Beân caïnh ñoù, hoï cuõng bieát deät loâng thuù hoaëc caønh nho, coû laùc thaønh taám vaøtaïo thaønh tuùi chöùa ñöïng. Ñeán thôøi kyø ñoà ñaù môùi, loaøi ngöôøi ñaõ bieát cheá taïo vaøiñoà chöùa baèng kim loaïi coù hình daïng nhö chieác söøng vaø phaùt hieän ra ñaát seùtcheá taïo ñoà goám. Hôn 4000 naêm tröôùc, ngöôøi Moenjo-Daro (thuoäc vuøng ñaátPakistan ngaøy nay) ñaõ bieát duøng da thuù bòt kín caùc loï, bình baèng goám ñeå giöõaåm cho luùa mì, luùa maïch ñöôïc chöùa ñöïng trong ñoù. Khoaûng 530 naêm tröôùccoâng nguyeân, ngöôøi daân Ba Tö ñaõ bieát duøng bình goám söù ñöïng röôïu vang vaønöôùc. Beân caïnh ñoù, thuûy tinh cuõng ñaõ ñöôïc con ngöôøi phaùt hieän raát sôùm.Khoaûng 1500 naêm tröôùc coâng nguyeân, con ngöôøi ñaõ duøng loï thuûy tinh ñeå chöùanhöõng chaát loûng. Naêm 79 sau coâng nguyeân, ngöôøi La Maõ ñaõ söû duïng caùc bìnhloï thuûy tinh laøm vaät chöùa ñöïng ñoàng thôøi vôùi ñoà goám söù. Trong thôøi kyø naøy,haøng hoùa nhö röôïu vang xuaát khaåu cuõng ñöôïc chöùa ñöïng trong bình to baèngñaát seùt nung. Nhöõng vuøng daân cö nhö boä toäc Sepape ñaõ phaùt minh ra thuøngtroøn baèng goã ñöôïc laép chaët khít baèng nhöõng maûnh goã theo loã moïng, coù naépñaäy vaø ñöôïc nieàng chaët baèng nhöõng moùc saét. Vaøo theá kyû 15, trieàu ñaïi nhaø Minh (1368-1644) ôû Trung Quoác ñaõ thieát laäptrung taâm trao ñoåi thöông maïi ñoà goám söù vôùi vuøng Nam, Taây AÙ vaø Ai Caäp. Cuõng vaøo thôøi kyø naøy, caùc vuøng daân cö ñaõ vöôït ñöôøng xa ñeå ñeán trao ñoåilöông thöïc, haøng hoùa. Do ñoù, caùc phöông phaùp bao goùi ñeå baûo quaûn löôngthöïc, ñaùp öùng yeâu caàu vaän chuyeån trong thôøi gian daøi qua nhöõng vuøng khí haäukhaéc nghieät, ñaõ baét ñaàu ñöôïc phaùt hieän vaø bieát ñeán. Löông thöïc nhö nguõ coácñöôïc oån ñònh nhieät ñoä vaø laøm aåm trong suoát quaù trình vaän chuyeån trong nhöõngtuùi da coù pha caùt, vaø xoaén mieäng tuùi laïi ñeå ñaït ñoä kín. 171.3.2 Caùc loaïi vaät lieäu bao goùi Giaáy Ñöôïc phaùt minh ra nhaèm muïc ñích thay theá cho ñaù, goã, voû caây, da thuù maøloaøi ngöôøi duøng ñeå vieát leân tröôùc ñoù. Ngöôøi Trung Quoác ñaõ phaùt minh ra giaáyvieát ñaàu tieân vaøo naêm 105, giaáy ñöôïc laøm töø sôïi lanh.

READ:  Những Loại Thực Phẩm Tốt Cho Người Già Khỏe Mạnh Trường Thọ, 10 Thực Phẩm Giúp Người Già Khỏe Mạnh Trường Thọ

Xem thêm: Người Bị Rối Loạn Tiêu Hóa Có Nên Ăn Sữa Chua Không? Bị Rối Loạn Tiêu Hóa Có Nên Ăn Sữa Chua Không

Xem thêm: Top 10 Kiểu Giày Đế Bánh Mì Nam, Giày Thể Thao Nam Đế Bánh Mì

Keå töø naêm 751, kyõthuaät saûn xuaát giaáy ñöôïc truyeàn sang mieàn Taây AÙ, sau ñoù phoå bieán ôû caùc nöôùcchaâu AÂu vaø chaâu Myõ. Vaøo theá kyû thöù 16, chính ngöôøi Trung Quoác ñaõ phaùt minh ra giaáy bìa cöùng.Kyõ thuaät laøm giaáy ñöôïc phaùt trieån khoâng ngöøng, ñeán naêm 1867, coâng ngheä saûnxuaát giaáy töø boät goã xuaát hieän vaø ñeán giöõa naêm 1800 giaáy bìa gôïn soùng (giaáycarton gôïn soùng) ñöôïc phaùt minh, môû ra moät kyû nguyeân môùi cho ngaønh bao bì.Giaáy bìa gôïn soùng ñöôïc söû duïng laøm bao bì ngoaøi cho ña soá caùc loaïi saûn phaåm,vì noù coù tính beàn cô raát cao, coù theå baûo veä saûn phaåm chöùa ñöïng beân trong,choáng laïi nhöõng taùc ñoäng cô hoïc. Beân caïnh ñoù, ñaëc tính nheï cuûa giaáy bìa gôïnsoùng raát hieäu duïng khi vaän chuyeån, boác dôõ haøng hoùa. Ngoaøi ra, giaáy bìa gôïn coøncoù theå taùi saûn xuaát, tieát kieäm nguyeân lieäu, ít gaây oâ nhieãm moâi tröôøng. Thuûy tinh Naêm 1550 tröôùc coâng nguyeân, vaät lieäu thuûy tinh ñöôïc phaùt hieän, vaønhöõng chai loï thuûy tinh maøu ñöôïc cheá taïo. Ñeán naêm 1200 sau coâng nguyeân,ngöôøi ta coøn duøng thuûy tinh laøm chaát men phuû leân beà maët caùc saûn phaåm goámsöù. Naêm 1200 sau coâng nguyeân, con ngöôøi ta ñaõ khaéc veõ treân khuoân ñuùc ñeåtaïo ra vaät duïng baèng thuûy tinh coù hình aûnh. Coâng ngheä saûn xuaát thuûy tinh qua nhieàu theá kyû ñaõ ñaït ñeán trình ñoä cao,nhöng giaù thaønh saûn phaåm vaãn coøn ñaét. Töø theá kyû 18 böôùc sang theá kyû 19, neànkhoa hoïc kyõ thuaät theá giôùi tieán boä vaø phoå bieán nhanh neân giaù thaønh saûn phaåmthuûy tinh ñaõ haï xuoáng thaáp. Cuõng trong thôøi kyø naøy, xuaát hieän yeâu caàu saûnxuaát chai thuûy tinh ñöïng röôïu Whisky vaø caùc thöùc uoáng khaùc, ñoù chính laø taùcnhaân ñaõ ñöa coâng ngheä saûn xuaát thuûy tinh ñaït ñænh cao. Ñoà goám Ñoà goám trôû thaønh ñoà gia duïng ñeå chöùa ñöïng thöïc phaåm, duøng laøm cheùnñóa aên uoáng töø raát laâu ñôøi vaø phoå bieán khaép theá giôùi. Tröôùc khi toàn taïi coângngheä ñoùng bao bì chaân khoâng vaø thieát bò laïnh vaøo theá kyû 19, nhöõng ñoà duøngbaèng goám maøu xaùm hoaëc naâu, ñöôïc trang trí baèng caùc oxyt kim loaïi maøu,thöôøng ñöôïc duøng ñeå chöùa moïi thöù töø bô vaø thòt muoái ñeán röôïu quaû. Caùcthöông nhaân cuõng duøng caùc bình baèng goám ñeå chöùa nhöïa thoâng, axit vaø caùcloaïi chaát loûng coâng nghieäp khaùc; hoï ñaõ söû duïng hình aûnh trang trí treân caùcbình goám ñeå quaûng caùo cho saûn phaåm.18 Ñoà goám ñöôïc saûn xuaát laàn ñaàu tieân vaøo theá kyû 15. Nöôùc Ñöùc noåi tieángbôûi nhöõng loaïi men söù laøm töø caùc loaïi muoái voâ cô; chính men söù ñaõ laøm chobình goám cöùng hôn vaø an toaøn hôn nhöõng bình goám coù lôùp men chöùa chì.Ngaønh ñoà goám ñaït ñænh cao vaøo theá kyû 18-19, sau ñoù thì noù nhöôøng choã chocaùc loaïi vaät lieäu vaø bao bì khaùc. Saét traùng thieác Khoaûng naêm 1200, nhöõng ngöôøi thôï thuû coâng Bohemia ñaõ phaùt hieän raphöông phaùp maï thieác leân nhöõng taám saét moûng. Phaùt minh naøy ñöôïc giöõ bímaät trong suoát 400 naêm, nhöng naêm 1620, moät Coâng töôùc xöù Saxony ñaõ laáyñöôïc bí maät naøy. Thôøi kyø ñoà saét mang laïi nhöõng nguyeân lieäu vaø maùy moùc môùicho vieäc cuoän theùp taám vaø traùng thieác. Söï kieän theùp thay theá saét vaø nhöõng hôïpkim cöùng khaùc, ñaõ taïo ñieàu kieän saûn xuaát caùc côõ taám hay laù kim loaïi raátmoûng. Töø ñoù ñaõ phaùt trieån vaø toàn taïi coâng ngheä cheá taïo lon, hoäp baèng theùptaám, nhoâm, hôïp kim cuûa nhoâm vaø ñi ñeán hoaøn haûo nhö hieän nay. Nhoâm Vaøo naêm 1825, nhaø nghieân cöùu Oersted saûn xuaát ra ñöôïc nhöõng haïtnhoâm ñaàu tieân. Vieäc tinh luyeän nhoâm raát khoù khaên neân vaøo naêm 1825, giaùnhoâm laø 545USD/Lb. Hoaøng ñeá Napoleon thöôøng söû duïng thìa vaø nóa baèngnhoâm khi tieáp caùc vò khaùch ñaëc bieät. Nhöõng ñoà trang söùc vaøo thôøi Nöõ hoaøngVictoria cuõng ñöôïc laøm baèng nhoâm. Naêm 1854, Deville vaø Bunsen ñaõ caûithieän phöông phaùp tinh luyeän nhoâm, do ñoù vaøo naêm 1885, giaù nhoâm ñaõ giaûmxuoáng 11,33USD/Lb, tuy vaãn coøn khaù cao. Naêm 1886, Heroult vaø Hall phaùt hieänphöông phaùp ñieän phaân hieän ñaïi hôn, ñeå taùch nhoâm töø oxyt nhoââm. Naêm 1888,Bayer tìm ra phöông phaùp reû tieàn hôn ñeå taùch nhoâm töø quaëng boxit. Naêm1982, giaù ñaõ giaûm xuoáng coøn 0,57USD/Lb vaø ñeán naêm 1942, giaù giaûm xuoáng0,14USD/Lb. Khi giaù caû ñaõ ôû möùc hôïp lyù, nhoâm ñöôïc söû duïng cho nhieàu muïc ñích. Ñaëctính meàm deûo cuûa noù cho pheùp cheá taïo laù nhoâm moät caùch deã daøng. Laù nhoâmñaàu tieân ñöôïc saûn xuaát vaøo khoaûng naêm 1910, vaø trong ñaàu nhöõng naêm 1920,kyõ thuaät cuoän vaø in treân nhoâm ñöôïc hoaøn thieän. Kyõ thuaät ñuùc nhoâm ñeå saûnxuaát caùc loaïi laù nhoâm xuaát hieän vaøo cuoái nhöõng naêm 1970. Thieác, chì vaø caùc kim loaïi khaùc Vaøo thôøi xöa, caùc loaïi hoäp vaø coác ñöôïc saûn xuaát töø vaøng vaø baïc, nhöngchuùng quaù ñaét cho nhöõng nhu caàu thoâng thöôøng. Ngöôøi La Maõ coå xöa thöôøngsöû duïng chì trong nhieàu thöù, bao goàm caû oáng daãn nöôùc. Ngaøy nay, vaãn coøn laïinhöõng baèng chöùng cho thaáy chì ñaõ ñöôïc söû duïng ñeå haøn caùc hoäp, lon baèng kim 19loaïi. Hoï cuõng tìm caùch cheá taïo taám hay laù chì raát moûng vaø vì khoâng bieát ñeántính ñoäc haïi cuûa chì neân ñaõ duøng noù ñeå goùi thöïc phaåm. Nhöõng laù chì ñaõ ñöôïcsöû duïng ñeå bao boïc tröïc tieáp traø vaø thuoác laù trong caùc hoäp traø hoaëc thuoác laù töønhöõng naêm 1826-1930. Laù thieác coù phaïm vi söû duïng raát lôùn. Haàu heát nhöõng hôïp kim cuûa thieácñöôïc saûn xuaát töø thieác, chì, antimon, keõm hoaëc ñoàng vaø ñöôïc söû duïng phoåbieán do thieác tinh khieát raát khoù cuoän laïi. Vaøo nhöõng naêm 1930, phoù maùt ñöôïcgoùi baèng thieác laù coù pha antimon; thieác laù cuõng ñöôïc duøng ñeå bao goùichocolate vaøo nhöõng naêm 1940. Chaát deûo Vieäc nghieân cöùu thay theá nguyeân lieäu cho caùc quaû banh billard baèng ngaøñaõ daãn ñeán vieäc tìm ra cellulose nitrat vaøo naêm 1845. Vaøo naêm 1862, nhöõnghaït nhöïa nhoû ñaàu tieân ñöôïc tröng baøy taïi moät cuoäc trieån laõm lôùn ôû Luaân Ñoân.Vaøo naêm 1870, nhaø nghieân cöùu Hyatt taïo ra celluloid, laø hoãn hôïp cuûacellulose nitrat vaø camphor. Ñaây laø moät trong nhöõng thaønh coâng ñaàu tieân cuûachaát deûo nhaân taïo, veà phöông dieän vaät lieäu laãn thöông maïi. Do celluloid vaønhöõng saûn phaåm cellulose nitrat raát deã chaùy, neân caùc nhaø nghieân cöùu tieáp tuïctìm kieám nhöõng hôïp chaát khoù chaùy hôn nhö cellulose acetat coù theå hoøa tantrong aceton, (hieän ñöôïc duøng roäng raõi trong ngaønh sôn maøi). Sôïi viscose hay cellulose xanthate duøng trong phuïc hoài caùc sôïi cellulosevaø maøng chaát deûo ñöôïc tìm ra naêm 1892. Sôïi viscose ñöôïc söû duïng roäng raõi ôûchaâu AÂu khoaûng giöõa naêm 1912 tôùi 1914; vaø maøng cellophane ñöôïc giôùi thieäuôû Myõ vaøo naêm 1924. Söï theâm vaøo lôùp phuû cellulose nitrat giuùp cho bao bì coùkhaû naêng choáng aåm toát hôn. Cho tôùi naêm 1950, cellophane vaãn chieám öu theáhôn so vôùi caùc loaïi vaät lieäu bao goùi khaùc. Maøng casein ñöôïc giôùi thieäu vaøo naêm 1899. Caùc loaïi nuùt vaø khoùa baèngcasein-formaldehyde ñöôïc duøng roäng raõi trong suoát nhöõng naêm 1920. Nhöïacasein vaãn ñöôïc duøng cho ñeán ngaøy nay döôùi daïng chaát keo daùn laø nhuõ töôngcuûa casein vaø nhöïa deûo. Nhöõng loaïi nhöïa khaùc ñöôïc laøm töø quaù trình polymehoùa formaldehyde vaøo nhöõng naêm cuoái cuûa theá kyû 19 laø phenol- urea-, vaømelamine formaldehyde. Trong nhöõng naêm 1930-1940 melamineformaldehydeñöôïc duøng nhö chaát laøm taêng ñoä beàn cuûa giaáy choáng thaám öôùt. Styren ñöôïc chöng caát laàn ñaàu tieân töø nhöïa caây balsam vaøo naêm 1831 vaøtöø ñoù quaù trình polyme hoùa styren ñöôïc chuù yù. Vaøo naêm 1866, styren ñöôïc saûnxuaát töø benzene, ñöôïc chöng caát than ñaù. Töø thaønh coâng naøy, polystyren ñöôïcsöû duïng roäng raõi, nhöng do tính gioøn, coù theå deã vôõ, maûnh vôõ gaây nguy hieåmtrong tröôøng hôïp laøm ñoà chôi treû em, hay bình chöùa ñöïng thöïc phaåm. Do ñoù20ñöa ñeán hôïp chaát môùi toát hôn so vôùi polystyren vaø cao su toång hôïp. Söï phaùttrieån keá tieáp laø: styren, acrylonitrile vaø butadien ñöôïc ñoàng polyme hoùa ñeåsaûn xuaát nhöïa ABS. Vaøo naêm 1950, xoáp polystyren (EPS) ñöôïc giôùi thieäu vaøsau ñoù ñöôïc duøng laøm taám caùch nhieät vaø vaät lieäu ñeäm. Quaù trình nghieân cöùu cao su thieân nhieân ñaõ daãn tôùi vieäc phaùt minh ra caùclôùp phuû baèng cao su leân caùc vaät lieäu xaây döïng. Tieáp theo ñoù, raát nhieàu loaïicao su toång hôïp coù goác dien ñöôïc cheá taïo ra trong caùc phoøng thí nghieäm. Vaøonaêm 1933, cao su butadien-styren ñöôïc giôùi thieäu, ñoù laø hôïp chaát Buna S, raátquen thuoäc trong Theá chieán thöù II. Hôïp chaát töông töï, Buna N, cuõng laø moätsaûn phaåm thôøi kyø chieán tranh. Vaøo nhöõng naêm 1950, ngaønh hoùa hoïc veà cao suñaõ coù nhöõng böôùc tieán raát nhanh, veà tính ñaøn hoài cuûa cao su ñaõ ñöôïc söû duïngroäng raõi nhö thaønh phaàn cuûa keo trong bao bì. Monomer vinyl chloride (VCM) ñöôïc saûn xuaát laàn ñaàu tieân naêm 1835, vaøpolyvinylchloride (PVC) ñöôïc tìm ra vaøo naêm 1872. Ñeán naêm 1912, PVC ñöôïcsaûn xuaát ñeå laøm vaät caùch nhieät cho daây caùp. Polyvinyl acohol ñöôïc saûn xuaát vaøonaêm 1924 töø polyvinyl acetat bò thuûy phaân. Ngöôøi ta nhaän thaáy polyvinyl acetatquaù meàm vaø polyvinyl chloride quaù cöùng; do ñoù vaøo naêm 1928 vinyl acetat vaøvinyl chloride ñöôïc ñoàng truøng hôïp. Hôïp chaát naøy ñöôïc chöùng minh laø raát höõuduïng. Vôùi söï theâm vaøo cuûa chaát hoùa deûo, moät loaït caùc taám phuû ñöôïc saûn xuaát.Nhöõng maøng che vaø aùo möa ñöôïc saûn xuaát laàn ñaàu tieân trong nhöõng naêm 1940 raátnaëng muøi chaát laøm deûo, tuy nhieân khi kyõ thuaät phaùt trieån, ngöôøi ta ñaõ tìm ra caùcloaïi polyme vaø chaát hoùa deûo toát hôn. Vaøo naêm 1958, maøng PVC coù theå co daõn donhieät ñöôïc giôùi thieäu. Hôïp chaát ñoàng truøng hôïp VC-acrylic coù ñoä raén cao. Hôïpchaát ñoàng truøng hôïp cuûa vinylchloride vaø vinyl ether ñöôïc duøng trong sôn maøi. Polyvinylidene chloride (PVDC) ñöôïc tìm ra naêm 1838. Haït monomer tinhkhieát ñöôïc toång hôïp vaøo naêm 1872 vaø polyme PVDC ñöôïc toång hôïp naêm 1916.Chaát naøy coù khoaûng nhieät ñoä noùng chaûy raát heïp, khaù gioøn vaø cöùng. Vaøo naêm1936, saûn phaåm ñoàng truøng hôïp cuûa VC vaø VDC ñöôïc saûn xuaát, laàn ñaàu tieân. Hôïp chaát polyester ñaàu tieân ñöôïc tìm ra naêm 1847. Ester acrylate ñöôïccheá taïo vaøo naêm 1873 vaø methyl acrylate ñöôïc truøng hôïp naêm 1880.Polyacrylate ñöôïc saûn xuaát laàn ñaàu tieân naêm 1927, vaø polymethyl methacrylatevaøo naêm 1933. Polyethylene-glycol-terephthalate (PET) ñöôïc tìm ra ñaàu tieân vaøonaêm 1941 vaø ñöôïc saûn xuaát vaøo nhöõng naêm 1950 döôùi daïng maøng Mylar. Moät trong nhöõng söï phaùt trieån quan troïng nhaát coù lieân quan ñeán bao bì xaûyra naêm 1933, khi Fawcett vaø Gibson thuoäc Coâng ty Hoùa chaát Coâng nghieäpImperial (ICI) ñaõ tìm ra polyethylene (PE) ñaàu tieân, ñöôïc xöû lyù ôû aùp suaát cao.Nhöïa PE ñöôïc söû duïng ñaàu tieân laøm taám bao boïc caùc sôïi daây caùp ñieän thoaïingaàm, vaø trong suoát theá chieán thöù II noù ñöôïc söû duïng nhö chaát bao boïc caùc daây 21caùp cuûa radar. Vaøo ñaàu nhöõng naêm 1940, Karl Ziegler ñaõ nghieân cöùu vaø tìm raphöông phaùp xuùc taùc ñeå saûn xuaát polyethelene ôû aùp suaát thaáp. Phöông phaùp cuûaZiegler cho pheùp saûn xuaát polyethelene coù tyû troïng cao hôn (HDPE) phöôngphaùp cuûa ICI; loaïi naøy ñaõ nhanh choùng ñaït doanh soá baùn cao vaøo naêm 1956. Vaøo naêm 1961, Tieán só Richard W. Rees cuûa haõng DuPont phaùt minh raionomer baèng caùch lieân keát hoùa hoïc ion kim loaïi vôùi PE coù chöùa caùc nhoùmaxit. Nghieân cöùu cuûa oâng veà polyethelene tyû troïng thaáp (LDPE) ñaõ môû raphaïm vi roäng raõi vaø thò tröôøng cho vieäc chuyeån ñoåi bao bì theo khuynh höôùngbao bì chaát deûo nhö ngaøy nay. Vaøo naêm 1954, Natta ôû YÙ duøng chaát xuùc taùc cho söï boá trí coá ñònh caáu truùckhoâng gian ñeå saûn xuaát polypropylene vaø phaùt trieån nguyeân taéc thay ñoåi caáutruùc cuûa polyme ñeå saûn xuaát nhieàu loaïi plastic ñoàng truøng hôïp nhö ngaøy nay,taïo thaønh chuoãi polyme coù ñaëc tính ñaùp öùng moät soá yeâu caàu caàn thieát ñoái vôùixaõ hoäi phaùt trieån. Trong nhöõng naêm keá tieáp, nhieàu hôïp chaát ñoàng truøng hôïpcuûa ethylene, propylene vaø butylene ñöôïc ñöa ra thò tröôøng. Nhöõng loaïi chaát deûo khaùc ñöôïc duøng laøm bao bì bao goàm polyamide(nylon) ñöôïc phaùt minh ra ñaàu tieân naêm 1937, döôùi daïng sôïi vaø sau ñoù ñöôïcphaùt trieån sang daïng maøng vaøo cuoái nhöõng naêm 1950. Polycarbonate ñöôïc ñöara thò tröôøng vaøo naêm 1959.1.3.3 Söï phaùt trieån cuûa caùc loaïi hình bao bì Caùc loaïi thuøng chöùa, hoäp baèng goã, bình söù, tuùi da, bao vaûi ñeàu ñaõ coù töøraát laâu. Döôùi ñaây laø nhöõng böôùc tieán quan troïng trong söï phaùt trieån cuûa caùcloaïi hình bao bì maø ñang phoå bieán hieän nay. Hoäp baèng kim loaïi Töø söï phaùt minh ra theùp traùng thieác vaøo naêm 1200, ngöôøi ta ñaõ coù theå taïora caùc loaïi hoäp kim loaïi. Nhöng maõi cho tôùi naêm 1764 môùi xuaát hieän ôû LuaânÑoân caùc loaïi hoäp nhoû baèng kim loaïi ñeå ñöïng thuoác laù. Ñaàu nhöõng naêm 1830,dieâm vaø baùnh bích quy ñeàu ñöôïc chöùa ñöïng trong caùc hoäp theùp traùng thieác.Moät vaøi loaïi hoäp ñöôïc thieát keá vôùi caùc loaïi hình ñaëc bieät coù kyù töï noåi, nhöõngloaïi khaùc coù nhaõn hieäu ñöôïc in treân giaáy roài daùn vaøo hoäp. Khoaûng giöõa naêm1850 vaø 1900, kyõ thuaät in treân kim loaïi ñöôïc phaùt trieån. Nhöõng chieác hoäp banñaàu ñöôïc thieát keá vôùi 8÷9 maøu so vôùi ngaøy nay laø 4÷6 maøu. Ngaøy nay caùc loaïihoäp khoâng ñöôïc in nhieàu hôn naêm maøu do chi phí cao. Lon kim loaïi Caùc loaïi hoäp hình truï ñöôïc thieát keá bôûi Peter Durand vaøo naêm 1810. Nhöõng

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Thực phẩm

Related Articles

Trả lời

Back to top button